अटिजम के हो

अटिजम के हो?

अटिजमलाई अटिजम स्पेक्ट्रम डिसअर्डर (ASD) पनि भनिन्छ, जुन एक जटिल अवस्था हो जसले संचार र व्यवहार दुवैलाई असर गर्दछ। लक्षण र कौशल व्यापक रूपमा भिन्न हुन सक्छ। केही अवस्थामा, ASD एउटा सानो समस्या हो, जबकि अन्य अवस्थामा यो एक विशेष सुविधामा पूर्ण-समयको हेरचाह आवश्यक पर्ने असक्षमता हो। अटिजम भएका मानिसहरूलाई सञ्चार गर्न गाह्रो हुन्छ। अरू मानिसहरूको भावना र विचारहरू तिनीहरूको बुझाइमा सीमित छ। नतिजाको रूपमा, उनीहरूलाई शब्दहरू, इशाराहरू, अनुहारको अभिव्यक्ति, वा स्पर्श मार्फत व्यक्त गर्न गाह्रो हुन्छ। 

अटिजम भएका मानिसहरूलाई सिक्न गाह्रो हुन सक्छ। तिनीहरूको सीपमा असमान विकास हुन सक्छ। तिनीहरू कला, संगीत, गणित, वा मेमोरीको संवाद गर्न कठिनाइ भए पनि असाधारण हुन सक्छ। यो सम्भव छ कि तिनीहरूले यसको परिणामको रूपमा विश्लेषण वा समस्या समाधान समावेश परीक्षणहरूमा विशेष रूपमा राम्रो गर्नेछन्। पहिलेको तुलनामा अहिले धेरै बालबालिकामा अटिजम पत्तालागेको छ। 

अटिजमका लक्षणहरू 

अटिजम भएका बच्चामा सामान्यतया ३ वर्षको उमेरअघि नै लक्षणहरू देखिन्छन्। केही मानिसहरू जन्मजात नै लक्षणहरू देखा पर्न सक्छन्। अटिजम निम्न लक्षणहरूद्वारा विशेषता हो: 

अटिजमका लक्षणहरू
  • आँखा सम्पर्क गर्न नसक्ने,
  • कुनै विशेष विषयमा तीव्र चासो वा साँघुरो दायरामा चासो,
  •  एउटै कार्य बारम्बार गर्ने, जस्तै शब्दहरू वा वाक्यांशहरू दोहोर्याउने, अगाडि पछाडि घुम्ने, 
  • सामान्य आवाज, गन्ध, स्पर्श, र दृश्यहरू असामान्य लाग्नु  ,
  • अरू मानिसहरूको कुनै वास्ता नगर्ने वा तिनीहरूको कुरा नसुन्ने, 
  • कसैले उनीहरूलाई औंल्याएमा कुराहरू हेर्नबाट जोगिन खोज्नु,
  • अँगालो हालेको वा समातेको मन नपराउने ,
  • अरुले बोलेको , इशाराहरू, अनुहारको अभिव्यक्ति, वा आवाजको टोन बुज्न गार्हो हुनु ,
  • मोनोटोन, रोबोटिक वा गीत गाएको तरिकामा कुरा गर्नु ,
  • दिनचर्यामा परिवर्तन हुँदा असहज मान्नु ।

अटिजम स्पेक्ट्रम डिसअर्डरहरूको निदान 

आमाबाबु/ हेरचाहकर्ता वा बाल रोग विशेषज्ञहरूद्वारा हुर्काइरहँदा तिनीहरू एक वर्षको उमेरमा पुग्नुअघि नै बालबालिकामा यस विकारको प्रारम्भिक लक्षणहरू पत्ता लगाउन सम्भव हुन्छ। जब बच्चा २ वा ३ वर्षको हुन्छ, लक्षणहरु देखिन थाल्छन्। अटिजम भएका बालबालिकाहरूमा कहिलेकाहीँ हल्का कार्यात्मक कमजोरीहरू हुन्छन् जुन उनीहरूले विद्यालय सुरु नगरेसम्म स्पष्ट हुँदैनन्, त्यसपछि तिनीहरूको कमी अझ स्पष्ट हुन सक्छ। 

सामाजिक सञ्चारमा कमी भएको लक्षणहरू निम्न हुन सक्छ: 

  • आफ्नो र अरूको भावना बुझ्न गार्हो हुने,
  • आँखा सम्पर्क गरेर बोल्न गार्हो मान्ने,
  • इशाराहरू प्रभावकारी रूपमा प्रयोग गर्न नसक्ने,
  • साथी बनाउन गाह्रो हुने।

यदि आमाबाबु, हेरचाहकर्ता, वा शिक्षकहरूले बच्चाको व्यवहारमा केहि असामान्य कुरा देखे बाल रोग विशेषज्ञ, बाल मनोवैज्ञानिक, बाल न्यूरोलोजिस्ट र/वा बच्चा र किशोर मनोचिकित्सकसँग परामर्श गर्नुपर्छ। यस मूल्याङ्कनको एक भागको रूपमा, अभिभावक/ हेरचाहकर्तासँग अन्तर्वार्ता लिइन्छ, बच्चाको व्यवहारलाई राम्ररी नियालेर संरचित रूपमा अन्तरक्रिया गरिन्छ, र कहिलेकाहीँ अन्य अवस्थाहरू पत्ता लगाउन अतिरिक्त परीक्षणहरू पनि गरिन्छ। सामान्यतया, प्रारम्भिक निदानले बच्चाको कार्यप्रणालीमा महत्त्वपूर्ण प्रभाव पार्न सक्छ, किनकि यसले परिवारलाई सामुदायिक स्रोतहरू चाँडै पहुँच गर्न मद्दत गर्छ। 

अटिजमको उपचार

अटिजमको कुनै औषधी उपचार छैन तर अटिजमको उपचार विभिन्न रूपहरूमा उपलब्ध छन्। जबकि केहि उपचारले एक भन्दा बढी दृष्टिकोण समावेश गर्दछ, ती सामान्यतया निम्न कोटिहरु मा विभाजित गर्न सकिन्छ। 

व्यवहार सम्बन्धी

व्यवहारिक दृष्टिकोणले व्व्यवहारको नतिजा निम्त्याउने कारकहरू बुझ्नमा केन्द्रित हुन्छ। ASDका लक्षणहरू व्यवहारिक दृष्टिकोणबाट राम्रोसँग उपचार गरिन्छ। धेरै स्कूलहरू र क्लिनिकहरू छन् जसले तिनीहरूलाई प्रयोग गर्दछ, र अधिक healthcare professional हरूले तिनीहरूलाई पनि स्वीकार गर्न थालेका छन्। ASD भएका व्यक्तिहरूले व्यवहारिक उपचारको रूपमा applied behavior analysis (ABA) बाट लाभ उठाउन सक्छन्। 

विकासात्मक

विभिन्न विकासात्मक दृष्टिकोणहरू छन्, जसमा भाषा विकास वा शारीरिक विकास जस्ता विशिष्ट सीपहरू सुधार गर्नमा ध्यान केन्द्रित गर्ने वा फराकिलो दृष्टिकोणहरू समावेश छन्। व्यवहार दृष्टिकोण र विकास दृष्टिकोण संयोजन गरेर उपचार गरिन्छ। अटिजम भएका बच्चाहरुका लागि भाषा उपचार गर्ने सम्भावना बढी हुन्छ।

शैक्षिक

कक्षाकोठा सेटिङ शैक्षिक उपचारको लागि प्रयोग गरिन्छ। TEACCH अटिजम र सम्बन्धित सञ्चार असक्षमता भएका बालबालिकाहरूलाई शिक्षा दिने एउटा दृष्टिकोण हो। TEACCH मा अटिजम भएका मानिसहरूका लागि visual सिकाइ र एकरूपता सिकाइका प्रमुख अंगहरू हुन्। कक्षाकोठा संरचना समायोजन गरेर, शिक्षकहरूले शैक्षिक प्रदर्शन र अन्य परिणामहरू सुधार गर्न सक्छन्। 

अटिजमको उपचार

सामाजिक-सम्बन्ध 

यसले सामाजिक सीपहरू सुधार गर्ने र सामाजिक-सम्बन्धित उपचारहरूको प्रयोग गरेर भावनात्मक बन्धनहरू निर्माण गर्ने लक्ष्य राख्छ। आमाबाबुको संलग्नता वा साथीहरूको सल्लाहलाई कहिलेकाहीँ सामाजिक-सम्बन्धित दृष्टिकोणहरूमा समावेश गरिन्छ।

फर्माकोलजिकल 

एएसडीका(ASD) मुख्य लक्षणहरूलाई औषधिद्वारा उपचार गर्न सकिँदैन। केही औषधिहरूको प्रयोगले एएसडी(ASD) भएका मानिसहरूमा अन्य लक्षणहरूको उपचार गरेर राम्रोसँग काम गर्न मद्दत गर्न सक्छ। थप रूपमा, औषधिहरू अन्य मनोवैज्ञानिक अवस्थाहरू, जस्तै चिन्ता वा डिप्रेसन, साथै चिकित्सा अवस्थाहरू, जस्तै seizure, निद्रा नलाग्ने, वा पेटको समस्याहरूको उपचार गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ। 

मनोवैज्ञानिक 

चिन्ता, डिप्रेसन, र अन्य मानसिक स्वास्थ्य समस्याहरू अटिजम स्पेक्ट्रम विकार भएका व्यक्तिहरूको लागि मनोवैज्ञानिक दृष्टिकोणहरूद्वारा मद्दत गर्न सकिन्छ। मनोवैज्ञानिकहरूले विचारहरू, भावनाहरू, र व्यवहारहरू कसरी जोडिएका छन् भनेर जान्नको लागि cognitive- behavior therapy (CBT) प्रयोग गर्छन्। CBT मा, चिकित्सकले लक्ष्यहरू पहिचान गर्छन् र त्यसपछि परिस्थितिहरूको बारेमा सोच्ने तरिका परिवर्तन गर्छन्।

अटिजम केयर नेपाल सोसाइटी भनेको के हो ? 

अप्रिल २, २००८ मा ,विश्व अटिजम सचेतना दिवसको दिनमा अटिजमकेयर नेपाल सोसाइटी स्थापना भएको थियो। अटिजम भएका व्यक्तिहरूको हेरचाह गर्ने अभिभावकहरूद्वारा स्थापित, यो नेपालको एउटा अटिजम संस्था हो। समाज कल्याण परिषद्सँग आबद्ध हुनुका साथै, यो एक गैर-सरकारी, गैर-नाफामुखी, गैर-राजनीतिक संस्था हो।

 ACNS मा थेरापीहरू 

अटिजमकेयर नेपाल सोसाइटीमा विभिन्न प्रकारका उपचारहरू उपलब्ध गराइन्छ। यी थेरापीहरूले बच्चाहरूलाई प्रभावकारी रूपमा दिनहुँ बढ्न मद्दत गर्छन्।

पेशागत थेरापी  र फिजियोथेरापी 

पेशाको माध्यमबाट स्वास्थ्य र कल्याणलाई बढावा दिनु नै  व्यावसायिक थेरापीको उद्देश्य हो। त्यसो गरेर, यसले व्यक्तिहरूलाई दैनिक गतिविधिहरू र पेशाहरूमा भाग लिन सिकाउन मद्दत गर्छ। विकासलाई सहजीकरण गरेर, OT ले बालबालिकाहरूलाई अधिकतम कार्यात्मक स्वतन्त्रता प्राप्त गर्न मद्दत गर्दछ। OT ले दैनिक कार्यहरूको लागि रचनात्मक समाधान र विकल्पहरू प्रदान गर्दछ। अटिजम भएका बालबालिकाहरूको सञ्चार कौशल र सामाजिक अन्तरक्रिया कौशलहरू जस्तै तिनीहरूको रुचि, गतिविधिहरू, र खेल कौशलहरू प्रायः सीमित हुन्छन्। एक व्यक्तिको कार्यात्मक सीपहरू घर र विद्यालय दुवैमा व्यावसायिक थेरापीद्वारा समर्थित हुन सक्छ। 

सामाजिक, संचार, र व्यवहारिक चुनौतिहरु अटिजम स्पेक्ट्रम विकार को परिणाम हो। लक्षण प्रारम्भिक बाल्यकालमा सुरु हुन्छ र जीवनभर रहन्छ। अटिजम स्पेक्ट्रम भएका बालबालिकाहरूमा विशिष्ट क्षेत्रहरूमा आधारभूत सीपहरूको विकासमा ढिलाइ हुन्छ। motor skill हरू अटिजम स्पेक्ट्रम विकारहरूसँग सम्बन्धित कमजोरीहरू मध्ये एक हो। अटिजम स्पेक्ट्रम डिसअर्डर भएका बालबालिकाका लागि ज्ञानेन्द्रीय समन्वय, postural control, र अन्य व्यक्तिको चालबाट सिक्ने कुराहरू सीमित हुन सक्छन्। प्रारम्भिक मोटर ढिलाइको कारणले गर्दा ASD भएका बच्चाहरूलाई सामाजिक सीपहरू विकास गर्न गाह्रो हुन सक्छ। 

ACNS मा थेरापीहरू

संगीत थेरापी 

हामी स्वाभाविक रूपमा हाम्रो प्रकृतिको भागको रूपमा संगीतलाई प्रशंसा गर्न र प्रतिक्रिया दिन्छौँ। संगीत थेरापी कोठामा धेरै उपकरणहरू उपलब्ध हुन्छन्।  बच्चाले सकारात्मक संचार र अन्तरक्रियाको लागि आफ्नो सम्भाव्यता महसुस गर्दछ किनकि तिनीहरू संगीतसँग सम्बन्ध विकास गर्छन्। बच्चालाई शारीरिक र अन्तरक्रियात्मक सीपहरू प्रदान गर्नुका साथै, संगीत थेरापीले सकारात्मक अनुभव सिर्जना गरेर आत्म-सम्मान र प्रेरणालाई बढावा दिन्छ। 

आर्ट थेरापी 

धेरै मानिसहरूले आर्ट थेरापीलाई शैक्षिक, रमाइलो र अद्वितीय अनुभवको रूपमा वर्णन गर्छन्। ASD भएका व्यक्तिहरूले उनीहरूको उच्च संवेदी आवश्यकताहरू र, प्रायः गैर-मौखिक प्रकृति, र visual, concrete, hands-on थेरापीहरूको आवश्यकताको कारणले कला निर्माणबाट फाइदा लिन्छन् भन्ने विश्वास गरिन्छ।

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *